Aanbiedingen | Links | Sponsors | Sitemap | Contact

advertenties

Twee spannende lezingen op Dag van het Lied

Leo Samama over Heinrich/Harry Heine

Musicoloog Leo Samama stond met een lezing over Heinrich (eigenlijk Harry) Heine op het programma van de Dag van het Lied, van 15.00 tot 15.45 uur en dat redde hij nèt ….niet! Zoveel was er te vertellen over deze belangwekkende romantische dichter. Dat leidde niet tot logistieke problemen, welnee, na afloop kwamen er nog dringende vragen en enthousiaste opmerkingen, want de koffiepauze leek gewoonweg onbelangrijk geworden.

Van geen enkele Duitse dichter zijn teksten zo vaak getoonzet als van Heinrich Heine, vertelt Leo. In 1840 presteert Schumann het zelfs drie cycli te produceren met gedichten van Heine. Allnächtlich im Traume werd op muziek gezet door zowel Schumann als Mendelssohn en het verklanken van Heine-poëzie is nooit opgehouden. In Nederland maakten bas-bariton Marc Pantus en Rudolf Jansen een paar jaar geleden de cd Harry, Heine in Holland met diverse Nederlandse toonzettingen, o.a. Diepenbrock, De Lange, Nolthenius en Visman.

Heines eerste grote succes geldt zijn Buch der Lieder uit 1827. De conservatieve en repressieve politieke sfeer na het Congres van Wenen in 1815 weet Heine hier in zijn taal handig te omzeilen. Heine zal altijd de verlichtingsideeën van vrijheid, gelijkheid en broederschap trouw blijven en ziet zichzelf zelfs als een politiek schrijver. Hij ontwikkelt een humoristische en relativerende stijl, vaak is zijn toon sarcastisch.

Leo maakt duidelijk dat de tegenwoordige uitvoerders van 19e-eeuwse liederen zich niet altijd bewust zijn van de repressie en censuur van het Metternich-tijdperk, wat hij een gemis vindt. De gedichten in dit tijdperk vertellen vaak zoveel meer dan het romantische verhaaltje op het eerste oog doet lijken. Er heerst na 1815 een kleinburgerlijke moraal, alles wordt in het werk gesteld om de revolutionaire geest in de fles te houden. Salons en leesclubs (ook Franz Schubert maakte deel uit van een leesgroep) waren dan ook een middel om op een redelijk veilige manier gesprekken te kunnen voeren over wat artiesten, schrijvers en denkers bezig hield. Middels slimme beeldtaal en handige bewoordingen weet Heine zich dichterlijk èn politiek te uiten.

Geboren in een Joods gezin in 1797 maar in 1825 Luthers gedoopt, verzet Heine zich tegen adel en kerk, kleinburgerlijkheid en antisemitisme. Napoleon had de Joden nog gelijke burgerrechten gegeven maar die werden na 1815 in Duitsland vrij snel weer afgeschaft. In 1831 houdt Heine het in Duitsland voor gezien en vestigt hij zich in het bruisende culturele centrum Parijs. Hij raakt er bevriend met vele artiesten en kunstenaars. In Parijs zal Heine na een ongelooflijk vruchtbaar schrijverschap in 1856 overlijden.

In zijn lezing gaf Leo een breed cultuurhistorisch beeld van de tijd, waarin Heine leefde. Hij verbond de populariteit van Heine aan de maatschappelijke ontwikkelingen en aan het politieke strijdtoneel in Europa. Een spannende tijd en een net zo spannende lezing.

Klik hier voor het verslag van de lezing van Dinant Krouwel over Henri Duparc.

Francine van der Heijden
sopraan en RAA-lid

Dag van het Lied

18 mei 2019

10.30 - 22.00 uur

Broederkerk Zeist

verslag ochtendprogramma

verslag Duparc-lezing

in samenwerking met het ILFZ

VvhL - KVK-nr. 40445139