Zijn we op de goede weg?

Wat betekent muziek voor jullie in het dagelijks leven?
Corien: ‘Muziek brengt me uitdaging, ontspanning, vervoering en plezier. Luisteren en musiceren geven alle aspecten van m’n leven meer diepgang en glans. Het samen met anderen kunnen musiceren is een groot geschenk.’

Ed: ‘Muziek begeleidt mij al mijn hele leven als een soort wegwijzer in schoonheid van de kunsten en heeft een belangrijke rol gespeeld in mijn emotionele ontwikkeling. Vanaf mijn vroegste jeugd heeft muziek mij betoverd door de onbegrensde mogelijkheden om de fantasie de vrije loop te laten en je toch een structuur aan te leren.’

Had je eerder werk van Benjamin Britten uitgevoerd, of is dit je eerste kennismaking met zijn muziek?
Corien: ‘Ik had al eerder liederen van Britten begeleid, waaronder een paar Cabaret Songs. Verder ken ik een aantal koor- en orkestwerken.’

Ed: ‘De liederen van Britten zijn voor mij nieuw. Op jeugdige leeftijd heb ik wel kennisgemaakt met zijn muziek door het luisteren naar de Saint Nicolascantate, waar de figuratieve en tonale elementen schuren met de abstractie van klank, ritme en maatwisselingen.’

Waarom spreken de liederen van Benjamin Britten jullie als duo aan?
‘We hebben specifiek liederen gekozen die lyrisch zijn en gebaseerd op mooie gedichten met een diepere betekenis. Zoals bij veel klassieke liedcomponisten is de muziek één geworden met de tekst. Je begrijpt de tekst er beter door. Waarbij Brittens modernere toonzetting het geheel soms extra gevoelig maakt of zelfs laat schrijnen. Bij de liederen van Britten lijkt het alsof je met de componist in gesprek bent. De diepgang van de tekst en de lyriek van de muziek lijken de persoonlijkheid van Britten direct aan de luisteraar en de uitvoerenden over te brengen.’

Waarin verschilt het zingen of spelen van muziek van Benjamin Britten van het zingen of spelen van muziek van andere componisten? 
Corien: ‘Door het beluisteren van de diep persoonlijke toelichting door pianist Graham Johnson in de documantaire Britten: the sorcerer’s apprentice-accompanist denk ik de grote persoonlijke uitdaging in het leven van Britten – die tot uitdrukking komt in het soms exorbitante geluksgevoel, de smart én de verstilling – wat beter te herkennen en te kunnen doorvoelen. Bij andere componisten is dat soms ook zo. Ik denk echter wel, dat de modernere toonzetting van Britten nog directer appelleert aan dergelijke elementaire gevoelens. Denk aan bepaalde dissonanten en ritmes, zonder overigens de afstand op te roepen van bijvoorbeeld atonaliteit. In mijn geval dan.’
Ed vult aan: ‘Zowel de begeleider als de zanger komen beiden volledig tot hun recht. En dit met vaak volstrekt verschillende partijen die elkaar als puzzelstukjes aanvullen. Beide partijen zijn geheel dienstbaar aan elkaar. De liederen zijn als duetten waarin de ene stem niet zonder de andere kan bestaan. Vanuit de begeleiderspartij kun je het gevoel krijgen dat het ‘echt begeleidersmuziek’ is en vanuit de zangpartij dat het ‘echte zangersmuziek’ is. En het klopt beide!’

Wat is moeilijker: de juiste noten zingen of spelen of de juiste emotie overbrengen? 
‘Er is volgens ons geen verschil, we hebben het over hetzelfde: een noot is immers niet juist gezongen zonder dat de betekenis erin weerklinkt. En een expressie wordt al snel een karikatuur als de tonen niet juist zijn. Dit is althans zoals wij het aanvoelen. De praktijk – als gevorderde amateurs – is vanzelfsprekend weerbarstig. Beide aspecten blijven grote uitdagingen houden. Het streven naar de synthese biedt houvast!’

Waarom denk je dat de muziek van Benjamin Britten ook vandaag de dag nog mensen aanspreekt? 
Corien: ‘Door de specifieke en eigen toonzetting, de ritmes, en wellicht ook door de extra betekenis die zijn levensverhaal geeft aan zijn muziek: ook tegenwoordig ervaren mensen problemen om wie ze zijn. 
Ed voegt daaraan toe: ‘De muziek van Britten werkt verslavend. Zijn tonale, figuratieve klankwereld schuurt graag tegen de abstractie aan, maar wordt nooit echt atonaal. Daardoor blijf je nieuwsgierig en wil je altijd meer.’

Als iemand Benjamin Britten nog niet kent, waarom zou hij of zij juist naar dit open podium moeten komen luisteren?
‘”Sturm und Drang” is niet iets uit vervlogen tijden en wordt ook door de hedendaagse mensenziel herkend. Britten serveert de kleuren van het gemoed in een eigentijdser jasje en dwingt je erbij stil te staan. Je moet hem beluisteren en uitvoeren om je te laten betoveren en meevoeren in zijn wereld van tekst en muziek die een ongekende kleurenpracht voortbrengt.’

Als je tijdens een repetitie één aanwijzing van Benjamin Britten zelf zou mogen krijgen, welke hoop je dan dat hij je zou geven?
‘In ieder geval één over timing in relatie tot de ritmes, de jazz … En, omdat we met z’n tweeën zijn,  permitteren we ons een tweede: we zouden graag van hem horen welke beelden hij voor zich heeft gehad bij de tekst en hoe hij tot juist díe klanken is gekomen die er nu staan. Dit zodat je als speler en zanger weet en voelt welke weg je moet bewandelen en wat er op die weg is te beleven.’

Stel dat Benjamin Britten op 18 oktober zelf in de zaal zou zitten. Wat zouden jullie als duo hem na afloop graag willen vertellen over jullie uitvoering?
‘U heeft ons geïnspireerd. In ons binnenste doet uw werk een gevoelige snaar trillen. Of we dat konden overbrengen blijft voor ons een vraag en is voor u een weet. We hebben in ieder geval geprobeerd uw liederen te herscheppen, gebaseerd op wat wij aanvoelden; dachten wat uw suggestie was. Zijn we met onze interpretatie een beetje op de goede weg?’